Qalqonsimon bezi KASALLIKLARI PATOGENEZIDA VA DAVOLASHDA SELENIYNING O'RNI. KO'RISH.

Mualliflar

  • Айсачева Мафтунабону Kokand Universiteti Andijon filiali
  • Олимова Ойгул Kokand Universiteti Andijon filiali

Kalit so‘zlar:

селен, щитовидная железа, аутоиммунный тиреоидит, болезнь Грейвса, гипотиреоз, эндемический зоб, тиреоидные гормоны, антиоксидантная защита, селенопротеины, доказательная медицина.

Abstrak

Sharhda selenning qalqonsimon bez kasalliklari, shu jumladan otoimmun tiroidit, Graves kasalligi, hipotiroidizm va endemik guatr patogenezi va davolashdagi roli ko'rib chiqiladi. Selen tirotsitlarni antioksidant himoya qilish va qalqonsimon gormonlar almashinuvini tartibga solishda ishtirok etadigan muhim mikroelementdir. Selenning ta'sir qilish mexanizmlari, metabolizm shakllari va otoimmün qalqonsimon bez kasalliklarini davolashda dalillarga asoslangan samaradorlik darajalari to'g'risidagi ma'lumotlar umumlashtiriladi. Dalillar darajasi (A-C) bo'yicha farqlash bilan klinik va eksperimental tadqiqotlar natijalari keltirilgan. Otoimmün tiroiditda selen antikor titrlarini kamaytirishi va klinik holatni yaxshilashi mumkinligi aniqlangan, Graves kasalligida esa uning samaradorligi munozarali bo'lib qolmoqda. Tanadagi selenning boshlang'ich darajasini hisobga olgan holda terapiyaga individual yondashuvning ahamiyati ta'kidlanadi. Endokrin amaliyotda selendan foydalanish strategiyasini optimallashtirish uchun keyingi tadqiqotlar zarurligini tasdiqlovchi xulosalar ishlab chiqilgan.

References

Kalinin A.P., Lukyanchikov V.S., Viet N. Sovremennye aspekty tireotoksikoza (lektsiya) [Modern aspects of thyrotoxicosis (lecture)]. Problemy Endokrinologii. 2000;46(4):23–26. https://doi.org/10.14341/probl11860

Troschina E.A., Senyushkina E.S., Terekhova M.A. Rol’ selena v patogeneze zabolevaniy schitovidnoy zhelezy [The role of selenium in the pathogenesis of thyroid diseases]. Klinicheskaya i Eksperimental'naya Tireoidologiya. 2018;14(4):192–205.

https://doi.org/10.14341/ket10157

Kohrle J. The trace element selenium and the thyroid gland. Biochimie. 1999;81(5):383–387.

Wang Y., Zhang L., Li R., et al. The role of selenium in thyroid autoimmunity and its possible clinical implications. Front Endocrinol (Lausanne). 2022;13:849094. https://doi.org/10.3389/fendo.2022.849094

Ventura M., Melo M., Carrilho F. Selenium and thyroid disease: from pathophysiology to treatment. Int J Endocrinol. 2017;2017:1297658. https://doi.org/10.1155/2017/1297658

Duntas L.H., Benvenga S. Selenium: an element for life. Endocrine. 2015;48(3):756–775. https://doi.org/10.1007/s12020-014-0477-6

Winther K.H., Bonnema S.J., Cold F., et al. Does selenium supplementation affect thyroid function? Results from a randomized, controlled, double-blinded trial. J Clin Endocrinol Metab. 2020;105(12):e4173–e4183. https://doi.org/10.1210/clinem/dgaa659

Toulis K.A., Anastasilakis A.D., Tzellos T.G., et al. Selenium supplementation in the treatment of Hashimoto‘s thyroiditis: a systematic review and a meta-analysis. Thyroid. 2010;20(10):1163–1173. https://doi.org/10.1089/thy.2009.0351

Calissendorff J., Mikulski E., Larsen E.H., Ahrén B. Low selenium levels in Graves' disease: improvement in biochemical values after supplementation with selenite. Biol Trace Elem Res. 2015;165(1):35–41. https://doi.org/10.1007/s12011-015-0244-2

Schomburg L. Dietary selenium and human health. Nutrients. 2019;11(3):685. https://doi.org/10.3390/nu11030685

Chmura U., Trojanowicz B., Bojarowicz H., et al. Selenium and thyroid gland disorders. Nutrients. 2022;14(20):4216. https://doi.org/10.3390/nu14204216

Wu Q., Rayman M.P., Lv H., et al. Low population selenium status is associated with increased prevalence of thyroid disease. J Clin Endocrinol Metab. 2015;100(11):4037–4047. https://doi.org/10.1210/jc.2015-2222

Duntas LH, Benvenga S. Selenium: an element for life. Endocrine. 2015;48(3):756-775.

Winther KH, Bonnema SJ, Cold F, et al. Does selenium supplementation affect thyroid function? Results from a randomized, controlled, double-blinded trial. J Clin Endocrinol Metab. 2020;105(12):e4173-e4183.

Nordio M, Pajalich R. Combined treatment with Myo-inositol and selenium ensures euthyroidism in subclinical hypothyroidism patients with autoimmune thyroiditis. J Thyroid Res. 2013;2013:424163.

Calissendorff J, Mikulski E, Larsen EH, et al. A prospective investigation of selenium supplementation on thyroid function, autoimmunity and inflammatory markers in patients with Graves' disease. BMC Endocr Disord. 2015;15:52.

Marcocci C, Kahaly GJ, Krassas GE, et al. Selenium and the course of mild Graves' orbitopathy. N Engl J Med. 2011;364(20):1920-1931.

Wu Q, Rayman MP, Lv H, et al. Low population selenium status is associated with increased prevalence of thyroid disease. J Clin Endocrinol Metab. 2015;100(11):4037-4047.

Zimmermann MB, Boelaert K. Iodine deficiency and thyroid disorders. Lancet Diabetes Endocrinol. 2015;3(4):286-295.

Mackawy AM, Al-Ayed BM, Al-Rashidi BM. Vitamin D deficiency and its association with thyroid disease. Int J Health Sci. 2013;7(3):267-275.

Schomburg L. Selenium and iodine: cooperation and competition in the thyroid. Endocrinology. 2019;160(3):444-457.

Toulis KA, Anastasilakis AD, Tzellos TG, et al. Selenium and Hashimoto‘s thyroiditis: a meta-analysis. Thyroid. 2010;20(10):1163-1173.

Chahardoli R, Saboor-Yaraghi AA, Amouzegar A, et al. Vitamin D and thyroid function. J Endocrinol Invest. 2019;42(12):1447-1455.

Downloads

Nashr qilingan

2025-06-16

How to Cite

Qalqonsimon bezi KASALLIKLARI PATOGENEZIDA VA DAVOLASHDA SELENIYNING O’RNI. KO’RISH. (2025). Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal, 2(4.5), 822-826. https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/2609