ANDIJON VILOYATIDA NINACHILAR (INSECTA, ODONATA) FAUNASIGA ANTROPOGEN OMIL TA'SIRINI 2024-2025 YILLAR DAVOMIDAGI TAHLILI

Mualliflar

  • Zokirova Moxidilxon Suvanxanovna Andijon davlat universiteti
  • Sabirova Mohinur Shavkatbek qizi qizi Andijon davlat universiteti
  • Karimjonov Xayotbek Yaxyojon òģli Andijon davlat universiteti
  • Jabborova Xojaroy Xasanboy qizi Andijon davlat universiteti
  • G'anijonov Diyorbek Murodiljon o‘g'li Andijon davlat universiteti

Kalit so‘zlar:

Insecta, Odonata, antropogen, limnofil, fenologik, reobiont.

Abstrak

2022–2025 yillarda Andijon viloyatining Marhamat, Jalaquduq, Xo‘jaobod va Izboskan tumanlarida ninachilar (Odonata) populyatsiyalariga antropogen ta’sir o‘rganildi. Transekt va kvadratura usullari bilan Calopteryx splendens, Ischnura elegans va Enallagma cyathigerum turlari tahlil qilindi. Jalaquduqda Calopteryx splendens soni 4,5 birlik, Marhamatda 3,0, Izboskanda 2,0 bo‘lsa, Xo‘jaobodda Ischnura elegans 4,0 birlikni tashkil etdi. Qamishlarni yoqish va suv ifloslanishi salbiy ta’sir ko‘rsatdi. Ekologik nazorat va yashash joylarini muhofaza qilish tavsiya qilinadi.

References

Nakanishi, K., Yokomizo, H., Hayashi, T.I., 2021. Population model analyses of the combined effects of insecticide use and habitat degradation on the past sharp declines of the dragonfly Sympetrum frequens. Sci. Total Environ. 787, 147526 https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2021.147526.

Hashimoto, K., Eguchi, Y., Oishi, H., Tazunoki, Y., Tokuda, M., S´ anchez-Bayo, F., Goka, K., Hayasaka, D., 2019. Effects of a herbicide on paddy predatory insects depend on their microhabitat use and an insecticide application. Ecol. Appl. 29, e01945 https://doi.org/10.1002/eap.1945

Suhling, F., Befeld, S., H¨ ausler, M., Katzur, K., Lepkojus, S., Mesl´eard, F., 2000. Effects of insecticide applications on macroinvertebrate density and biomass in rice-fields in the Rhone-delta, France. Hydrobiologia 431, 69–79. https://doi.org/10.1023/A: 1004006422334

Белышев Б.Ф., Харитонов А.Ю. Определител стрекоз по крылям (роды Бореалного фаунистического царства и сопределных земел, виды фауны СССР). - Новосибирск. - Изд. «Наука». - 1977. - С. 3-398.

Борисов С.Н. Стрекозы (Insecta, Odonata) Средней Азии и их адаптивные стратегии // Автореф. дисс. ... док. биол. наук. - Новосибирск, 2007. - С.3-39.

Залесский Ю.М. О жилковании крылев стрекоз и поденок и их филогенетическом развитии // Известия Академии наук СССР. Отделение математических и естественных наук. - 1932. - №5. - С.713-733.

Зокирова М.С., Qодиралиева М. Фарg‘она водийси ниначи (Inseсta Odоnata) ларининг минтаqалар буйича зоогеографик тарqалишига оид. // Биохилма-хилликни саqлаш ва ривожлантириш: республика илмий-амалий конференцияси материаллари. - Гулистон, 2020. 40-42 б.

Иванов П.Ю. Фауна, систематика и распространение стрекоз (Odonata) Юга Российского Далнего Востока // Автореф. дисс. ... канд. биол. наук. - Владивосток, 2003. - С.3-20.

Попова А.Н. 1953. Личинки стрекоз фауны СССР (Odonata). М.-Л.: Изд. АН СССР. 5-235 с.

Родендорф Б.Б. 1980. Инфракласс Libellulones. Стрекозообразные// Историческое развитие класса насекомых. М.: Наука. С. 127-128. (Тр. Палеонтол. ин-та АН СССР. Т. 178).

Скворцов В.Э. Стрекозы Восточной Европы и Кавказа. Атлас - определител. -М.: Товарищество научных изданий КМК, 2010. 3-623 с.

Спурис З.Д. Отряд Odonatoptera (Odonata) - стрекозы. Определител насекомых европейской части СССР // Москва-Ленинград. – Изд. «Наука». - 1964. - Т.1. - С.137-161.

Сухачева Г.А. 1989. Стрекозы Западно-Сибирской лесостепи и их трофические связи. Афтореф. дис.... канд. биол. наук. Новосибирск. 21 с

Харитонов А.Ю, 1991. Бореальная одонатофауна и экологические факторы географического распространения стрекоз. Автореф. дис. ... док. биол. наук. 34 с

Шванвич Б.Н. 1949. Курс общей энтомологии. М.- Л.: Сов. наука. 900с

Downloads

Nashr qilingan

2025-06-24

How to Cite

ANDIJON VILOYATIDA NINACHILAR (INSECTA, ODONATA) FAUNASIGA ANTROPOGEN OMIL TA’SIRINI 2024-2025 YILLAR DAVOMIDAGI TAHLILI. (2025). Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal, 2(4.4), 159-163. https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/2770