URG'OCH ANOFELES CHIVANLARI GENOMIGA PLASMODIUM FALCIPARUMGA QARSHI MALARIYAGA QARSHI GENINI KIRITISH. "AQLLI CHIVAN" POPULATSIYALARINI YARATISH

Г Абдукаримовой; Г Озодбекова

Mualliflar

Абдукаримовой Г. А Andijon davlat universiteti
Озодбекова Г. А. Andijon davlat universiteti

Kalit so‘zlar:

Malyariya, Plasmodium falciparum, Anopheles chivinlari, genetik modifikatsiya, antimalyariya geni, rezistentlik (chidamlilik) (plazmodiyga), Cas9 (texnologiya), gen drayv, jamoat salomatligi, aqlli chivinlar, transmissiv (yuqumli) infeksion kasalliklar, ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish.

Abstrak

Ushbu tezis har yili sil va pnevmoniyaga qaraganda ko'proq odam hayotiga zomin bo'luvchi transmissiv kasallik — bezgak (malyariya) ga qarshi global kurashda inqilobiy yondashuvni taqdim etadi. Ish Plasmodium falciparum parazitining asosiy tashuvchisi bo'lgan Anopheles chivinlari populyatsiyasini yaratishga qaratilgan bo'lib, bu chivinlar parazitning rivojlanishiga rezistent (chidamlilik) bo'lib qoladi.Loyihaning mohiyati Anopheles chivinlari urg'ochilarini "antimalyariya" genini kiritish orqali genetik modifikatsiya qilishdan iborat. Bu gen chivin o'rta ichagida yoki so'lak bezlarida plazmodiyning rivojlanishini to'xtatuvchi, oqsil (masalan, sintetik antitanacha yoki peptid) ni kodlaydi. Ushbu maqsadga erishish uchun yuqori aniqlikdagi genomni tahrirlash texnologiyasi CRISPR-Cas9 va gen drayv (gene drive) mexanizmi qo'llaniladi. Gen drayv keyingi avlod chivinlarida antimalyariya belgisining o'z-o'zidan nusxalanishini va gomozigotizatsiyasini ta'minlaydi, bu esa chidamlilikning populyatsiyada barqarorligi va tarqalishini kafolatlaydi.