ENDOFIT ZAMBURUG‘LARI TOMONIDAN HOSIL QILINGAN IKKILAMCHI METABOLITLARNING E. COLI O‘SISHIGA TORMOZLOVCHI TA’SIRI
Kalit so‘zlar:
endofitlar; metabolitlar; antibakterial; rezistentlik; farmakologiya; patogenez; Escherichia coliAbstrak
- coli, tashning ortib borishi yangi antibakterial birikmalarni izlash zaruratini keskin oshirdi. Ayniqsa Gram-manfiy bakteriyalar, jumladan Escherichia coli antibiotiklarga chidamli bakteriyalar soniSo‘nggi yillarda o‘sishini tormozlashdagi biologik va tibbiy ahamiyati so‘nggi besh yillik (2020–2025) ilmiy manbalar asosida tahlil qilindi. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, endofit zamburug‘lar sintez qiladigan poliketidlar, terpenoidlar va boshqa bioaktiv metabolitlar bakterial hujayraning bir nechta hayotiy jarayonlariga bir vaqtning o‘zida ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu ko‘p nishonli ta’sir mexanizmi E. coliga xos rezistentlik mexanizmlarini qisman chetlab o‘tish imkonini beradi. Shuningdek, endofit metabolitlarining membrana permeabilitetini oshirishi, fermentativ faoliyatni susaytirishi va oksidlovchi stressni kuchaytirishi antibakterial samaradorlikning asosiy omillari sifatida baholanadi. Maqolada endofit zamburug‘ metabolitlarining mustaqil antibiotik sifatida emas, balki kombinatsiyalangan antibakterial terapiyada istiqbolli komponent ekanligi asoslab beriladi.
References
Silva, D. P. D., Silva, A. C., Costa, E. V., & Souza, A. Q. L. (2022). Endophytic fungi as a source of antibacterial compounds: A systematic review. Antibiotics, 11(11), 1529. https://doi.org/10.3390/antibiotics11111529
Nazir, A., Rahman, H., & Khan, A. (2024). Endophytic fungi: Nature’s solution to antimicrobial resistance. Frontiers in Microbiology, 15, 1461504. https://doi.org/10.3389/fmicb.2024.1461504
Ortega, H. E., Torres-Mendoza, D., Cubilla-Rios, L., & Capson, T. L. (2025). Antibacterial compounds isolated from endophytic fungi: Advances from 2021–2024. Antibiotics, 14(7), 644. https://doi.org/10.3390/antibiotics14070644
Yadav, G., Meena, M., & Swapnil, P. (2025). Bioactive secondary metabolites from endophytic fungi and their antibacterial potential. Scientific Reports, 15, 29883. https://doi.org/10.1038/s41598-025-29883-6
Rosdee, S., Khunnamwong, P., & Charoensopharat, K. (2023). Synergistic antibacterial activity of endophytic fungal metabolites against Gram-negative bacteria. PeerJ, 11, e19074. https://doi.org/10.7717/peerj.19074
Charria-Girón, E., Martínez-Castro, M., & Coy-Barrera, E. (2021). Antibacterial activity of crude extracts from endophytic fungi isolated from medicinal plants. Frontiers in Microbiology, 12, 716523. https://doi.org/10.3389/fmicb.2021.716523
Mamangkey, J., Suryanto, D., & Munir, E. (2024). Endophytic Aspergillus and Penicillium species from medicinal plants: Antibacterial activity and secondary metabolites. Biotechnologia, 105(2), 175–190. https://doi.org/10.5114/bta.2024.175402
Yang, G. G., Li, X., Chen, Y., & Wang, J. (2025). New antibacterial polyketides from plant endophytic fungi. Journal of Molecular Biology, 437, 168945. https://doi.org/10.1016/j.jmb.2025.168945
Gupta, M., Sharma, A., & Verma, S. (2021). Antibacterial potential of endophytic fungi-derived metabolites against multidrug-resistant Escherichia coli. Journal of Applied Microbiology, 131(4), 1832–1845. https://doi.org/10.1111/jam.15123
Khan, R., Shahzad, S., & Choudhary, M. I. (2020). Antibacterial activities of secondary metabolites from endophytic fungi isolated from medicinal plants. Microbiological Research, 231, 126353. https://doi.org/10.1016/j.micres.2019.126353