MIGRATSIYANING TUG'ILISH, NIKOH VA AJRALISH KO'RSATKICHLARIGA TA'SIRI: DEMOGRAFIK JARAYON TAHLILI

Mualliflar

  • Hamid Khudaybergenovich Abduramanov Deputy Director of the Family and Gender Research Institute, Doctor of Economic Sciences, Professor.

Kalit so‘zlar:

migratsiya, tug'ish, nikoh, ajralish, demografik jarayonlar, pul o'tkazmalari, transmilliy oila, O'zbekiston, oila barqarorligi.

Abstrak

Ushbu maqolada migratsiya iqtisodiy, oilaviy, gender va institutsional mexanizmlarning o'zaro ta'siri orqali tug'ilish, nikoh va ajralish ko'rsatkichlariga qanday ta'sir qilishi o'rganiladi. Migratsiya nafaqat chegaralar yoki mintaqalar bo'ylab harakatlanish sifatida, balki uy xo'jaliklari vaqt byudjetini, turmush o'rtog'ining birgalikda yashashini, reproduktiv rejalashtirishni, nikoh vaqtini, parvarish tartibini va oila barqarorligining ijtimoiy ma'nosini o'zgartiradigan demografik omil sifatida qaraladi. Maqolada jismoniy ajralishning bevosita ta'sirini pul o'tkazmalari, urbanizatsiya, mehnat bozoriga intilish va gender rollarining o'zgarishi orqali amalga oshiriladigan bilvosita ta'sirlardan ajratish uchun xalqaro manbalar, O'zbekistonning rasmiy demografik statistikasi va sotsiologik talqindan foydalaniladi. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, migratsiya daromadlarni oshirish, uy-joy va ta'limni moliyalashtirish va qisqa muddatli qashshoqlikni kamaytirish orqali oila farovonligini qo'llab-quvvatlashi mumkin; ammo, uzoq muddatli ajralish tug'ilishni kechiktirishi, nikohni kechiktirishi, kundalik oilaviy muloqotni susaytirishi va oilaviy munosabatlari masofaviy ishonchga bog'liq bo'lgan juftliklarning zaifligini oshirishi mumkin. Maqolada migratsiyaga sezgir oilaviy siyosat qonuniy mehnat migratsiyasi kanallarini, migrant oilalar uchun maslahat berishni, raqamli aloqani qo'llab-quvvatlashni, mahalliy bolalarni parvarish qilish xizmatlarini va yuqori xavf guruhlarining demografik monitoringini birlashtirishi kerakligi ta'kidlangan.

References

International Organization for Migration. World Migration Report 2024. Geneva: IOM, 2024. Available at: https://worldmigrationreport.iom.int/

World Bank; KNOMAD. Migration and Development Brief 41: Remittances Slowed in 2024, Expected to Recover in 2025. Washington, DC: World Bank, 2025. Available at: https://www.knomad.org/publication/migration-and-development-brief-41

United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. International Migrant Stock 2024. New York: United Nations, 2024. Available at: https://www.un.org/development/desa/pd/content/international-migrant-stock

National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. Demographic Situation in the Republic of Uzbekistan for January–December 2025. Press release, 27 January 2026. Available at: https://stat.uz/img/news/demografiya-press-reliz-en_p24116.pdf

National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. Demographic Indicators of the Republic of Uzbekistan in Figures. Press release, 28 April 2026. Available at: https://stat.uz/en/press-center/news-of-committee/67964-zbekiston-respublikasining-demografik-k-rsatkichlari-ra-amlarda-6

Central Bank of the Republic of Uzbekistan. Balance of Payments and International Money Transfers: Analytical Materials. Tashkent: CBU, 2025–2026. Available at: https://cbu.uz/

Seitz, W. International Migration and Household Well-Being: Evidence from Uzbekistan. Washington, DC: World Bank, 2019. Available at: https://documents.worldbank.org/

UNICEF Uzbekistan. Children Left Behind by Labour Migration: Evidence and Policy Issues. Tashkent: UNICEF, 2019. Available at: https://www.unicef.org/uzbekistan/

International Labour Organization. ILO Global Estimates on International Migrant Workers: Results and Methodology. Geneva: ILO, 2021. Available at: https://www.ilo.org/

OECD. International Migration Outlook 2024. Paris: OECD Publishing, 2024. Available at: https://www.oecd.org/migration/

Beine, M.; Docquier, F.; Schiff, M. International Migration, Transfer of Norms and Home Country Fertility. Canadian Journal of Economics. 2013;46(4):1406–1430.

Lindstrom, D. P.; Giorguli Saucedo, S. The Interrelationship between Fertility, Family Maintenance and Mexico–U.S. Migration. Demographic Research. 2007;17:821–858.

Nobles, J. Migration and Father Absence: Shifting Family Structure in Mexico. Demography. 2011;48(4):1303–1314.

UNFPA. State of World Population 2024: Interwoven Lives, Threads of Hope. New York: United Nations Population Fund, 2024. Available at: https://www.unfpa.org/swp2024

Carling, J.; Menjívar, C.; Schmalzbauer, L. Central Themes in the Study of Transnational Parenthood. Journal of Ethnic and Migration Studies. 2012;38(2):191–217.

Nashr qilingan

2026-05-18

How to Cite

MIGRATSIYANING TUG’ILISH, NIKOH VA AJRALISH KO’RSATKICHLARIGA TA’SIRI: DEMOGRAFIK JARAYON TAHLILI. (2026). Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal, 3(5), 132-148. https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/4026