GRAMMATIKANI O'QITISHDA DEDUKTIV USULDAN FOYDALANISHNING MULOHAZALI JIHATLARI
Keywords:
grammatika o‘qitish jarayoni, qoidalarga tayangan ta’lim modeli, o‘quvchilarning faol ishtiroki, kommunikativ til kompetensiyasi, ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘qitishAbstract
Chet tillarni o‘qitish amaliyotida grammatikani o‘rgatishning deduktiv usuli uzoq vaqt davomida yetakchi yondashuvlardan biri bo‘lib kelgan. Mazkur usul grammatik qoidalarni o‘qituvchi tomonidan bevosita va izchil tarzda taqdim etish, so‘ngra esa ularni mustahkamlashga yo‘naltirilgan mashqlar orqali o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirilishini nazarda tutadi. Ushbu yondashuv, ayniqsa, an’anaviy va o‘qituvchi markazlashgan ta’lim tizimlarida yuqori samaradorlikka ega deb baholangan. Shunga qaramay, zamonaviy til ta’limi nazariyalari va kommunikativ metodologiyalar kontekstida deduktiv usulning imkoniyatlari tobora ko‘proq qayta ko‘rib chiqilmoqda. Ilmiy adabiyotlarda ushbu yondashuvning o‘quvchilarni asosan qoidalarga tayanishga undashi, ularning kognitiv faolligini va mustaqil xulosa chiqarish qobiliyatini yetarli darajada rag‘batlantirmasligi qayd etiladi. Bundan tashqari, deduktiv yondashuv til birliklarini real kommunikativ vaziyatlardan ajratilgan holda o‘rganishga olib kelib, o‘quvchilarning amaliy nutqiy ko‘nikmalarini rivojlantirishda muayyan cheklovlarni yuzaga chiqarishi mumkin. Mazkur maqolada grammatika ta’limida deduktiv usuldan foydalanishning nazariy va amaliy kamchiliklari kognitiv, psixologik hamda pedagogik yondashuvlar asosida tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, deduktiv metod o‘quvchilarning o‘rganish jarayonidagi faolligi va ichki motivatsiyasini oshirishda, shuningdek, ularning kommunikativ kompetensiyasini shakllantirishda cheklangan pedagogik imkoniyatlarga ega.
References
Harmer, J. (2007). How to teach English (2nd ed.). Longman. https://www.pearson.com/en-us/subject-catalog/p/how-to-teach-english/P200000003328
Thornbury, S. (1999). How to teach grammar. Longman. https://www.pearson.com/en-us/subject-catalog/p/how-to-teach-grammar/P200000003330
Ellis, R. (2008). The study of second language acquisition (2nd ed.). Oxford University Press. https://global.oup.com/academic/product/the-study-of-second-language-acquisition-9780194422574
Larsen-Freeman, D. (2000). Techniques and principles in language teaching (2nd ed.). Oxford University Press. https://global.oup.com/academic/product/techniques-and-principles-in-language-teaching-9780194423601
Richards, J. C., & Rodgers, T. S. (2014). Approaches and methods in language teaching (3rd ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511667305
(+998)90 142-39-38
m.z.abdutolibov@gmail.com
@universal_jurnal
House 189 Kashgar Street, Marhamat district, Andijan region