HUQUQIY MA'LUMOTLARNI QAYTA ISHLASH VA AVTOMATLASHTIRILGAN HUQUQIY MASLAHATLASHTIRISHDA RAGNING ROLI

Mualliflar

  • S.Sh. Kobilov Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti
  • A.I. Goyibnazarov Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti
  • Q.T.Umurzoqov Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti

Kalit so‘zlar:

sun'iy intellekt, huquqiy so'rovlarni qayta ishlash, qidiruv-kengaytirilgan generatsiya (RAG), huquqiy axborotni qidirish, tushuntirib bo'ladigan AI, qonunchilik ma'lumotlarini muhandislik qilish, semantik qidiruv, avtomatlashtirilgan huquqiy mulohaza yuritish.

Abstrak

Huquqiy axborotning tobora ortib borayotgan hajmi va murakkabligi huquqiy so'rovlarni yuqori aniqlikda qayta ishlashga qodir aqlli tizimlarni talab qiladi. An'anaviy qidiruv usullari ko'pincha to'g'ri huquqiy normalarni aniqlay olmaydi yoki kontekstga asoslangan talqinlarni taqdim eta olmaydi. Ushbu maqolada zamonaviy sun'iy intellekt texnikalari, xususan, Qidiruv orqali kengaytirilgan avlod (RAG) huquqiy axborotni qidirish va avtomatlashtirilgan huquqiy mulohazalarni qanday yaxshilashi o'rganiladi. Avtoritar qonunlarni vektor asosidagi qidiruvni generativ modellar bilan birlashtirish orqali RAG gallyutsinatsiyalarni kamaytiradi va javoblarning tasdiqlangan huquqiy manbalarga asoslangan holda qolishini ta'minlaydi. Tadqiqotda tizim ish jarayoni, ma'lumotlarni tayyorlashdagi qiyinchiliklar va zamonaviy qonunchilik korpusini saqlashning muhimligi bayon etilgan. Natijalar shuni ko'rsatadiki, RAGga asoslangan yondashuvlar AI tomonidan yaratilgan huquqiy javoblarning ishonchliligi, tushunarliligi va dolzarbligini sezilarli darajada yaxshilaydi, bu esa raqamli huquqiy yordam sohasida muhim yutuqdir.

References

R. Islam, H. Alabsi, “Artificial Intelligence in Legal Research: Opportunities and Challenges,” Journal of Law & Technology, vol. 12, no. 2, pp. 45–63, 2021.

P. Lewis et al., “Retrieval-Augmented Generation for Knowledge-Intensive NLP Tasks,” Advances in Neural Information Processing Systems (NeurIPS), 2020.

C. C. Aggarwal, Recommender Systems: The Textbook. Springer, 2016.

F. Ricci, L. Rokach, B. Shapira (eds.), Recommender Systems Handbook. Springer, 2015.

Y. Koren, R. Bell, C. Volinsky, “Matrix Factorization Techniques for Recommender Systems,” Computer, vol. 42, no. 8, pp. 30–37, 2009.

X. He et al., “Neural Collaborative Filtering,” WWW '17: Proceedings of the 26th International Conference on World Wide Web, pp. 173–182, 2017.

F. Sun et al., “BERT4Rec: Sequential Recommendation with Bidirectional Transformer Encoder,” IJCAI, pp. 144–150, 2019..

Nashr qilingan

2025-11-28

How to Cite

HUQUQIY MA’LUMOTLARNI QAYTA ISHLASH VA AVTOMATLASHTIRILGAN HUQUQIY MASLAHATLASHTIRISHDA RAGNING ROLI. (2025). Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal, 2(11), 78-85. https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/3771