BIOMEMBRANALAR ORQALI MODDALARNING AKTIV VA PASSIV TRANSPORTI

Mualliflar

  • Xakulova Muqaddas Shavkatovna Andijon davlat universiteti
  • Mamajonova Zulfiya Sherali qizi Andijon davlat universiteti
  • Abdunabiyeva Muxlisabonu Sanjarbek qizi Andijon davlat universiteti

Kalit so‘zlar:

biomembrana, passiv transport, aktiv transport, diffuziya, osmoz, ion nasoslari, simport, antiport

Abstrak

Ushbu tezisda biomembranalar orqali moddalarning aktiv va passiv transport mexanizmlari, ularning molekulyar asoslari hamda hujayra metabolizmidagi funksional ahamiyati yoritilgan. Passiv transport diffuziya va osmoz kabi energiya sarfini talab qilmaydigan jarayonlar orqali moddalarning kontsentratsiya gradiyenti bo‘yicha harakatini ta’minlaydi. Aktiv transport esa hujayra energiyasi—ATF hisobiga ionlar va molekulalarning gradiyentga qarshi ko‘chishini amalga oshiradi. Simport, antiport va nasoslar (masalan, Na⁺/K⁺-ATPaza) aktiv transportning asosiy shakllari sifatida ko‘rib chiqiladi. Mazkur ish biomembrana transportining hujayra fiziologiyasidagi o‘rni va ahamiyatini tushuntirishga qaratilgan.

References

Qodirov A., Rashidov M. Hujayra biologiyasi asoslari. Toshkent: O‘zbekiston Milliy Universiteti, 2018. 320 bet.

Usmonov R. Biologik membranalar va ularning funktsiyalari. Toshkent: Fan, 2020. 215 bet.

Tursunov Sh. Molekulyar biologiya va hujayra fiziologiyasi. Toshkent: Universitet nashriyoti, 2017. 412 bet.

Xolmatov B., Mamatqulov S. Hujayra membranasi va lipidlar fiziologiyasi. Toshkent: O‘zbekiston Milliy Universiteti, 2019. 280 bet.

Karimov D. Biologik membranalar tuzilishi va funksiyalari. Toshkent: Fan va texnologiya, 2021. 230 bet.

Abdurahmonov A. Fosfolipidlar va membrana assimmetriyasi. Toshkent: Biologiya fanlari, 2016. 150 bet.

Qayumov R. Hujayra membranasining dinamik xususiyatlari. Toshkent: O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi, 2018. 200 bet.

Matkarimov S. Molekulyar biologiya va hujayra signalizatsiyasi. Toshkent: Universitet nashriyoti, 2020. 300 bet.

Nashr qilingan

2025-12-11

Nashr

Jild 2 Nomeri 12 (2025): UNIVERSAL XALQARO ILMIY JURNAL

Bo'lim

Maqolalar

License

Copyright (c) 2025 Xakulova Muqaddas Shavkatovna, Mamajonova Zulfiya Sherali qizi, Abdunabiyeva Muxlisabonu Sanjarbek qizi

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

How to Cite

BIOMEMBRANALAR ORQALI MODDALARNING AKTIV VA PASSIV TRANSPORTI. (2025). Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal, 2(12), 107-110. https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/3801