SERAMIK CHIQINDILARDAN (TIVIT) KARBOKSIMETIL XITOSANNING ALMASHTIRISH DARAJASI VA HOSILAGA REAGENTLARNING MOLAR NISBATINI TA'SIRI
Kalit so‘zlar:
tivit, xitozan, karboksimetilxitozan, molyar nisbat, almashinish darajasi, chiqishAbstrak
O‘zbekiston ipakchilik chiqindisi – tivitdan ajratilgan xitozan asosida sintez qilingan karboksimetilxitozanning (KMX) almashinish darajasi (DS) va chiqishiga xitozan : natriy monoxloratsetat (MXAN) molyar nisbatining ta’siri aniqlangan. Sintez qat’iy belgilangan sharoitlarda (harorat 70 °C, vaqt 4 soat, izopropanol/suv nisbati 80/20, aralashtirish tezligi 500 ayl/min) olib borildi. Molyar nisbat 1:1 dan 1:4 gacha o‘zgartirildi. Eng yuqori almashinish darajasi (DS=0,69) va KMX chiqishi (84,2%) 1:2 nisbatda erishilgan. MXAN ortig‘ining 1:3 gacha oshirilishi DS ni biroz (0,71 gacha) oshirib, chiqishni esa (78,5% gacha) pasaytiradi. 1:4 nisbat yon mahsulotlar hosil bo‘lishiga va DS ning pasayishiga olib keladi. Olingan natijalar tivitdan KMX sintezi uchun 1:2 molyar nisbatni optimal deb tavsiya qilish imkonini beradi.
References
Rinaudo M. Chitin and chitosan: Properties and applications // Progress in Polymer Science. – 2006. – Vol.31, No.7. – P.603‑632.
Heinze T., Liebert T., Heublein B. et al. Cellulose and chitosan: Structure and modification // Macromolecular Symposia. – 2006. – Vol.244, No.1. – P.310‑315.
Wang Y., Li T., Zhang H. et al. Preparation and performance of a novel sulfonated modified cellulose for high‑temperature and high‑salt drilling fluids // Carbohydrate Polymers. – 2023. – Vol.302. – Art.120405.
Song X., Li G., He S. et al. Enhanced filtration performance of cellulose nanofiber/bentonite water‑based drilling fluids // SPE Journal. – 2025. – Vol.30, No.9. – P.106‑125.
Li W., Yang H., Wang A. et al. Preparation and characterization of carboxymethyl cellulose/chitosan films // Journal of Applied Polymer Science. – 2011. – Vol.120, No.4. – P.207‑218, 450‑456.
Chen X., Park H.J. Chemical characteristics of O‑carboxymethyl chitosans related to the preparation conditions // Carbohydrate Polymers. – 2003. – Vol.53, No.4. – P.355‑359.
Xu Y., Zhan C., Fan L. et al. Preparation of carboxymethyl chitosan with different degrees of substitution and its application in drug release // International Journal of Biological Macromolecules. – 2018. – Vol.115. – P.639‑646.
Younes I., Rinaudo M. Chitin and chitosan preparation from marine sources. Structure, properties and applications // Marine Drugs. – 2015. – Vol.13, No.3. – P.1133 1174.
Box G.E.P., Behnken D.W. Some new three level designs for the study of quantitative variables // Technometrics. – 1960. – Vol.2, No.4. – P.455 475.
Chen X.G., Park H.J. Chemical characteristics of O carboxymethyl chitosans related to the preparation conditions // Carbohydrate Polymers. – 2003. – Vol.53, No.4. – P.355 359.
Ўзбекипаксанoат. Ипакчилик чиқиндилари ҳисоботи. – Тошкент, 2024. – 48 б.
Рўзибаев О.Қ. Ипакчилик чиқиндиларини кимёвий қайта ишлаш // ЎзМУ хабарлари. – 2019. – №3. – Б.100‑105.
ГОСТ 12248‑80. Монохлоруксусная кислота техническая. Технические условия.
ГОСТ 4328‑77. Реактивы. Натрия гидроксид. Технические условия.
ГОСТ 61‑75. Реактивы. Кислота уксусная. Технические условия.
ГОСТ 9805‑84. Спирт изопропиловый. Технические условия.
ГОСТ 2222‑95. Метанол технический. Технические условия.
ГОСТ 18300‑87. Спирт этиловый ректификованный. Технические условия.
ГОСТ 6709‑72. Вода дистиллированная. Технические условия.
OIML R 76‑1. Весы неавтоматического действия. Часть 1. Метрологические и технические требования.
ГОСТ 7376‑89. Шкафы сушильные лабораторные. Общие технические условия.
ГОСТ 27217‑87. Мешалки лабораторные механические. Общие технические условия.
ГОСТ 28537‑90. Термостаты жидкостные лабораторные. Общие технические условия.
ГОСТ 26184‑84. Приборы для измерения pH. Общие технические условия.
ГОСТ 23932‑90. Посуда и оборудование лабораторные из стекла. Технические условия.
ГОСТ Р 57941‑2017. Спектрометры инфракрасные. Основные параметры и методы испытаний.
ГОСТ Р ИСО 13878‑98. Качество почвы. Определение общего содержания азота сухим сжиганием.