MAKTABGACHA 6 YOSHLI BOLALARDA TASHABBUSKORLIKNI OSHIRISHDA PSIXOLOGIK-PEDAGOGIK YONDASHUVLAR
Kalit so‘zlar:
maktabgacha ta’lim, tashabbuskorlik, o‘yin faoliyati, kognitiv rivojlanish, ijtimoiy-hissiy rivojlanish, psixologik-pedagogik yondashuv, O‘zbekiston ta’lim tizimiAbstrak
Ushbu maqola maktabgacha yoshdagi (6 yoshli) bolalarning tashabbuskorligini oshirishga qaratilgan psixologik-pedagogik yondashuvlarni chuqur tahlil qiladi. Tadqiqotda tashabbuskorlikning bolaning kognitiv, ijtimoiy-hissiy va ijodiy rivojlanishidagi o‘rni O‘zbekistonning ta’lim tizimi va madaniy konteksti nuqtai nazaridan o‘rganiladi. L.S. Vygotskiyning sotsiokultural nazariyasi, J. Piagetning kognitiv rivojlanish nazariyasi hamda O‘zbek olimlari (D.R. Babayeva, N.U. Bikbayeva, O.U. Xasanboyeva, M.A. Norbosheva, G.N. Xudoyqulova)ning tadqiqotlari asosida o‘yin faoliyati, muammoli vaziyatlar, guruhli ishlarni qo‘llash orqali tashabbuskorlikni rivojlantirishning samarali usullari taklif etiladi. O‘yin asosidagi yondashuvlar bolalarning mustaqil qaror qabul qilish, ijodiy tashabbus ko‘rsatish va ijtimoiy faollik qobiliyatlarini sezilarli darajada oshirishi isbotlangan. Tadqiqot natijalari O‘zbekiston maktabgacha ta’lim tizimida pedagoglar uchun amaliy yo‘l-yo‘riq sifatida xizmat qilishi mumkin.
References
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
Piaget, J. (1952). The origins of intelligence in children. International Universities Press.
Elkonin, D. B. (2005). Psychology of play. Journal of Russian & East European Psychology, 43(1), 11-21.
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation. American Psychologist, 55(1), 68-78.
Babayeva, D. R. (2018). Nutq o‘stirish nazariyasi va metodikasi. Toshkent: Barkamol Fayz Media.
Bikbayeva, N. U., Ibragimova, Z. I., & Kosimova, X. I. (1995). Maktabgacha tarbiya yoshidagi bolalarda elementar matematik tasavvurlarni shaklantirish. Toshkent: O‘qituvchi.
Xasanboyeva, O. U., va boshqalar. (2023). Maktabgacha ta’lim pedagogikasi. Toshkent: Fan va Texnologiya.
Norbosheva, M. A. (2024). Maktabgacha yoshdagi bolalarda ijtimoiy faollik, tashabbuskorlik va tashkilotchilik sifatlarini shakllantirish. Jamoalar faoliyatini samarali boshqaruvida psixologik omillarning o‘rni. ResearchGate.
Xudoyqulova, G. N. (2022). Maktabgacha ta’limda ijodiy faoliyat orqali bolalarning tashabbuskorligini rivojlantirish. Toshkent: Ilm-Ziyo.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 9-sentyabrdagi PQ-3261-son qarori.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 22-dekabrdagi 802-son qarori.
Downloads
Nashr qilingan
Nashr
Bo'lim
License
Copyright (c) 2025 Boltaboyeva Gavharoy Arabjon qizi, Kadirova Omadxon Sobirjonovna
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
(+998)90 142-39-38
Andijon viloyati, Marhamat tumani, Qashqar ko’chasi 189-uy