OʻZBEKISTONDA MATEMATIK SAVODXONLIKNI OSHIRISH STRATEGIYALARI: PISA VA TIMSS NATIJALARI TAHLILI
Kalit so‘zlar:
matematik savodxonlik, PISA, TIMSS, 12 yillik taʼlim, SmartEd, CDA, IRT, xatolarni boshqarish madaniyati, oʻqituvchilar malakasi, yoʻl xaritasi.Abstrak
Ushbu maqolada Oʻzbekiston maktab taʼlimi tizimida oʻquvchilarning matematik savodxonligini oshirishning strategik yoʻnalishlari tahlil qilinadi. PISA-2022 va TIMSS-2023 xalqaro tadqiqotlari natijalari asosida oʻquvchilarning matematik tayyorgarligidagi tizimli muammolar (oʻquvchilarning 81% bazaviy darajadan past koʻrsatkichga ega ekanligi, 5-6-darajali oʻquvchilarning deyarli yoʻqligi) aniqlangan. Maqolada ijtimoiy-iqtisodiy omillar, gender va hududiy nomutanosibliklar, 12 yillik taʼlim modeliga oʻtish, SmartEd loyihasi, kognitiv diagnostik baholash (CDA) va IRT metodologiyasining qoʻllanish imkoniyatlari, shuningdek, “xatolarni boshqarish madaniyati” va oʻqituvchilarning professional kompetensiyalarini rivojlantirish masalalari yoritilgan. Keltirilgan tahlillar asosida matematik savodxonlikni oshirish boʻyicha institutsional, metodik va ijtimoiy darajalarni qamrab oluvchi “yoʻl xaritasi” taklif etiladi.
References
OECD. PISA 2022 Results (Volume I and II) - Country Notes: Uzbekistan. - Paris: OECD Publishing, 2023. - URL: https://www.oecd.org/en/publications/pisa-2022-results-volume-i-and-ii-country-notes_ed6fbcc5-en/uzbekistan_2bb94bf1-en.html.
TIMSS & PIRLS International Study Center. TIMSS 2023 International Results in Mathematics. - Boston: Lynch School of Education, 2024.
Oʻzbekiston Respublikasining “2030-yilgacha boʻlgan davrda xalq taʼlimi tizimini rivojlantirish kontseptsiyasi”. - Toshkent, 2020.
UNICEF. SmartEd loyihasi: UNICEF, Kembrij universiteti va Jahon banki hamkorligi. - Toshkent, 2024.
Kim S., Lee W. On the Choice of the Item Response Model for Scaling PISA Data // Psychometrika. - 2022. - Vol. 87, No. 2. - P. 345-362.
Uzbekistan reveals PISA 2022 results. - UzReport.news, 2023. - URL: https://uzreport.news/society/uzbekistan-reveals-pisa-2022-results.
OECD. PISA 2022 Results (Volume I): What Students Know and Can Do. - Paris: OECD Publishing, 2023.
TIMSS 2023 Uzbekistan National Report. - Toshkent: Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, 2024.
Oʻzbekiston 12 yillik maktab taʼlimiga oʻtmoqda. - Kun.uz, 2025. - URL: https://kun.uz/news/2025/09/09/uzbekistan-announces-transition-to-12-year-school-education.
Five Math Procedures To Help Students Learn From Their Mistakes // Edutopia. - 2023. - URL: https://www.edutopia.org/article/five-math-procedures-to-help-students-learn-from-their-mistakes.
An Application of a Specialized Multilevel IRT Model to PISA-D // Psychometrika. - Cambridge University Press, 2023. - URL: https://www.cambridge.org/core/journals/psychometrika/article/identifying-and-supporting-academically-lowperforming-schools-in-a-developing-country-an-application-of-a-specialized-multilevel-irt-model-to-pisad-assessment-data/966AD79653A8D30536C1D741DBD59704.
Cognitive Diagnostic Assessment: Issues and Considerations. - ERIC, 2021. - URL: https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1299439.pdf (дата обращения: 02.05.2026).
Programme for International Student Assessment - Wikipedia, 2024. - URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Programme_for_International_Student_Assessment.
(+998)90 142-39-38
Andijon viloyati, Marhamat tumani, Qashqar ko’chasi 189-uy