SURXON DAVLAT QO‘RIQXONASIDA TARQALGAN AMARANTHACEAE JUSS. OILASIGA MANSUB DORIVOR O‘SIMLIKLARNING BIOEKOLOGIYASI HAMDA TARQALISHI

Abstrak

Amaranthaceae Juss. oilasiga mansub oʻsimliklar morfologik va ekologik moslashuvchanlikka ega ekanligi shuningdek, uning tibbiyotdagi va oziq-ovqat sanoatidagi ahamiyati, ko‘plab yovvoyi va madaniy turdagi o‘simliklardan farq qilib, sho‘rlangan yerlarda yaxshi o‘sishi va qurg’oqchilikka chidamliligi bilan ajralib turadi. Bu oilaga mansub o‘simlikning barglari va novdalari xalq tabobatida ko‘plab kasalliklarni davolashda ishlatiladi, shu bilan birga, ularning ozuqaviy qiymati ham yuqori va cho‘l yaylovlarini rekultivatsiya qilishda istiqbolli halofit o‘simliklar sifatida ilmiy baholandi. Amaranthaceae Juss. oilasining yer yuzida 197 ta turkumga mansub 2032 ta turi [13] uchraydi. Ushbu oilaning Oʻrta Osiyoda 53 ta turkum 292 ta turi [1,2], Oʻzbekistonda 47 ta turkum 91 ta turi [7], Surxandaryoda 36 ta turkum 77 ta turi hamda Surxon davlat qo‘riqxonasi hududida 7 ta turkumga mansub 10 ta tur tabiiy holda tarqalgan. Qoʻriqxona hududida tarqalgan Amaranthaceae Juss. oilasiga mansub 5 turning dorivorlik xususiyati mavjud boʻlib quyida ushbu turlarga alohida toʻxtalib oʻtaman.