IONLOVCHI NURLARNING MANBALARI VA RADIATSIYANING SALBIY OQIBATLARI

Mualliflar

  • Xaqulova Muqaddasxon Shavkatovna Andijon davlat universiteti
  • G’ofurova Maftuna Donyorbek qizi Andijon davlat universiteti
  • Komilova Saboxat Farxodjon qizi Andijon davlat universiteti

Kalit so‘zlar:

Ionlovchi nurlar , radiatsiya , tabiiy manbalar , sun’iy manbalar , radioaktiv ta’sirlar , saraton ,DNK shikastlanishi , atrof-muhit ifloslanishi , qalqonlanish , doza monitoringi , radiaktiv falokatlar , tibbiy radiatsiya , xalqaro radiatsiya meyorlari

Abstrak

Ushbu tezisda ionlovchi nurlarning tabiiy va sun’iy manbalari, ularning inson salomatligi va atrof-muhitga ko‘rsatadigan zararli ta’sirlari tahlil qilinadi. Radiatsiya turlari (alfa, beta, gamma, neytron nurlari) va ularning organizmga kirib borish usullari ko‘rib chiqiladi. Tibbiyot, energetika va sanoatda foydalanish imkoniyatlari bilan birga, yadroviy falokatlar (Chernobyl, Fokushima) va radioaktiv chiqindilar muammosi keltirilgan. Xulosa qismida radiatsiyadan himoya qilishning zamonaviy usullari va xalqaro tashkilotlar (WHO, IAEA) tomonidan belgilangan me’yorlar haqida so‘z borad.

References

Mettler, F.A., & Upton, A.C. (2008). Medical Effects of Ionizing Radiation (3rd ed.). Philadelphia: Saunders Elsevier.

International Atomic Energy Agency (IAEA) (2006). Chernobyl’s Legacy: Health, Environmental and Socio-Economic Impacts. Vienna: IAEA.

National Research Council (2006). Health Risks from Exposure to Low Levels of Ionizing Radiation: BEIR VII Phase 2. Washington, DC: The National Academies Press.

Hall, E.J., & Giaccia, A.J. (2018). Radiobiology for the Radiologist (8th ed.). Philadelphia: Wolters Kluwer.

UzWikipedia (2023). Ionlashtiruvchi nurlanish. URL: https://uz.wikipedia.org/wiki/Ionlashtiruvchi_nurlanish

World Health Organization (WHO) (2016). Ionizing Radiation, Health Effects and Protective Measures. URL: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ionizing-radiation-health-effects-and-protective-measures

Cardis, E., et al. (2005). “Risk of cancer after low doses of ionising radiation: retrospective cohort study in 15 countries”. The BMJ, 331(7508), 77.

Daryo Yangiliklari (2020). Radiatsiya haqida nimalarni bilish kerak? URL: https://daryo.uz/2020/05/12/radiatsiya-haqida-nimalarni-bilish-kerak/

United Nations Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation (UNSCEAR) (2010). Sources and Effects of Ionizing Radiation. New York: United Nations.

Shore, R.E. (1990). “Overview of radiation-induced cancer risk”. Journal of the National Cancer Institute Monographs, 1990(10), 15-20.

Nashr qilingan

2025-05-16

How to Cite

IONLOVCHI NURLARNING MANBALARI VA RADIATSIYANING SALBIY OQIBATLARI. (2025). Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal, 2(5), 132-136. https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/1981