MAKTAB O‘QUVCHILARDA HUQUQIY ongni shakllantirishda SUN’iy intellektga asoslangan o‘qitish metodlarining o‘rni.

Mualliflar

  • Нуралиев Нуркылыч Зарипбекович Qirg‘iziston davlati doktoranti nomidagi universitet
  • И. Арабаева, Qirg‘iziston davlati doktoranti nomidagi universitet

Kalit so‘zlar:

sun’iy intellekt, ta’lim, inson huquqlari, raqamli savodxonlik, o‘quvchilar, etika, huquqiy ong

Abstrak

Ushbu maqolada sun’iy intellekt asosida tashkil etilgan ta’lim usullarining o‘rta maktab o‘quvchilarida inson huquqlari to‘g‘risidagi ongni shakllantirishdagi o‘rni va ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqotda zamonaviy raqamli muhitda o‘quvchilarning huquqiy ongini rivojlantirishda sun’iy intellekt vositalarining imkoniyatlari va xavf-xatarlarini baholash maqsad qilingan. Ishda sifatli yondashuv, xususan, so‘rovnoma va kuzatuv metodlari qo‘llanildi. Natijalarga ko‘ra, o‘quvchilarning ko‘pchiligi sun’iy intellektni axborot manbai sifatida qabul qilishi bilan birga, unga axloqiy va huquqiy javobgarlik yuklamaydi. Biroq pedagogik yondashuv mavjud bo‘lsa, sun’iy intellekt yordamida raqamli huquqlar, xususan, shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish, shaffoflik va muomala erkinligi kabi tushunchalarni o‘zlashtirish mumkinligi aniqlandi.

References

Bolayır, Y. (2023). Yapay Zekâ, İnsan Hakları ve Denetimi. İnsan Hakları Yıllığı, 41(1), 50–64.

Chew, E., Tan, M., & Lee, L. (2021). Robot-AI Pedagogy and Human Rights Literacy in Children: A Pilot Model. International Journal of Child Rights, 29(3), 37–48.

Demirbilek, M., & Miller, J. (2022). Ethical Considerations of AI in Human Rights Education. Educational Technology & Society, 25(4), 10–18.

European Commission. (2022). Artificial Intelligence and the Rights of the Child: Towards an Integrated Agenda for Research and Policy. Luxembourg: Publications Office of the European Union. – 58 с.

Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2023). Artificial Intelligence in Education: Promises and Implications for Teaching and Learning. Paris: OECD Publishing. – 164 с.

Instructing AI Ethics and Human Rights. (2023). AI and Human Rights Education in Schools. Artificial Intelligence and Society Journal. – 34 с.

Innovating Pedagogy 2024. (2024). Talking AI Ethics with Young People. The Open University and University of Leeds. – 28 с.

Kim, M., Choi, H., & Lee, J. (2023). Exploring Middle School Students’ Naive Conceptions of Artificial Intelligence and the Evolution of These Ideas. International Journal of Artificial Intelligence in Education, 33(1), 319–340.

UNESCO. (2022). Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence. Paris: UNESCO. – URL: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000381137

Williams, R., Young, M. F., Hutchinson, B., & Pinkard, N. (2022). AI + Ethics Curricula for Middle School Youth: Lessons Learned from Three Project-Based Curricula. International Journal of Artificial Intelligence in Education, 33, 325–383.

Downloads

Nashr qilingan

2025-05-23

How to Cite

MAKTAB O‘QUVCHILARDA HUQUQIY ongni shakllantirishda SUN’iy intellektga asoslangan o‘qitish metodlarining o‘rni. (2025). Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal, 2(4.2), 698-702. https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/2205